GÜNEŞ ÇARPMASI

GUNES CARPMASI

COCUKLARDA GUNES CARPMASI SIKLIGI, COCUK ACIL SERVISLERE BASVURU NEDENLERI ARASINDA BOLGEDEN BOLGEYE VE MEVSIMLERE GORE DEGISKENLIK GOSTERIR. BU NEDENLE BELLI BIR YUZDE VERMEK ZORDUR. ANCAK BEBEK VE COCUKLARDA VUCUT SIVI ORANI ERISKINLERDEN YUKSEK OLMASI NEDENI ILE GUNES CARPMASINDAN DAHA COK VE CIDDI ETKILENDIKLERINI SOYLEYEBILIRIZ.

COCUKLARDA GUNES CARPMASI SIKLIGI, COCUK ACIL SERVISLERE BASVURU NEDENLERI ARASINDA BOLGEDEN BOLGEYE VE MEVSIMLERE GORE DEGISKENLIK GOSTERIR. BU NEDENLE BELLI BIR YUZDE VERMEK ZORDUR. ANCAK BEBEK VE COCUKLARDA VUCUT SIVI ORANI ERISKINLERDEN YUKSEK OLMASI NEDENI ILE GUNES CARPMASINDAN DAHA COK VE CIDDI ETKILENDIKLERINI SOYLEYEBILIRIZ. GENELLIKLE SICAK BIR IKLIMDE TATILDE OLAN VE KLIMALI YERLERDE OLAMAYAN COCUKLAR RISK ALTINDALAR. YAZ MEVSIMININ ILK SICAK DALGASI DA BENZER SORUNLARA YOL ACAR. INSAN VUCUDUNUN YUKSEK YAZ SICAKLARINA ADAPTASYONU ANCAK 8-10 GUN ICERISINDE GERCEKLESEBILIR.

 

YAPILAN CALISMALARA GORE GUNES CARPMASI % 90 6 YAS VE UZERI COCUKLARDA GORULUYOR VE BU COCUKLARIN YAKLASIK % 70’INDE BU DURUM SPOR YAPARKEN ORTAYA CIKIYOR. BU YAS GRUBU COCUKLAR GIDEREK DAHA FAZLA AILELERINDEN BAGIMSIZ VE KAPALI ORTAM DISINDA ZAMAN GECIRMEYE BASLIYORLAR. KENDI VUCUTLARININ SINIRLARINI HENUZ BILEMIYOR, DIS ORTAMIN OLUMSUZ ETKILERINI TAHMIN EDEMIYORLAR. GENELLIKLE VUCUDUN AKTIF SEKILDE ENERJI HARCAMASI, DIS ORTAMIN YUKSEK SICAKLIGI ILE BIRLESINCE ORTAYA ISTEMEDIGIMIZ SONUCLAR CIKABILIYOR. BUNUN DISINDA YENIDOGAN DONEMINDEKI BEBEKLER DE BEYINDEKI ISI KONTROL SISTEMLERININ VE TERLEME MEKANIZMALARININ TAM GELISMEMIS OLMASI NEDENI ILE YUKSEK RISK ALTINDALAR.

SICAK HAVADA ARABADA KAPALI KALMAK, BUHAR CADIRLARI, BIR RADYATOR YANINDA BESIK ICINDE OLMAK YA DA KLIMA OLMAKSIZIN EV ICERISINDE KAPALI KALMAK DA SICAK CARPMASINA NEDEN OLABILIR.

 

GUNES CARPMASI ESAS OLARAK LITERATURDE “SICAK CARPMASI” BASLIGI ALTINDA INCELENIR. MEKANIZMASI AYNIDIR : ASIRI DERECEDE SICAGA MARUZ KALMA SONUCU ISININ DEPOLANMASI. NORMALDE VUCUT CEVRENIN ISISI NE OLURSA OLSUN BAZI KORUYUCU MEKANIZMALARINI ARTTIRIP AZALTARAK BIR DENGEDE KALMAYA CALISIR. NORMAL SARTLARDA KURU HAVADA, CEVRE ISISI 9.4 – 60 C ARASINDA IKEN VUCUT ISISI ANCAK 0,6 C’LIK BIR OYNAMA GOSTERIR. BU, VUCUT ISI URETIMI ILE ISI KAYBI ARASINDAKI INCE AYARIN IYI BIR GOSTERGESIDIR. YANI GUNES ESAS OLARAK DA ISI CARPMASI GENELLIKLE NEMLI-SICAK HAVALARDA MEYDANA GELIR.

CEVRE ISISI ARTTIKCA RADYASYON (CILT ILE HAVA VE DIGER OBJELER ARASINDAKI ISI FARKIYLA OLUSAN BIR TUR DIREK ENERJI AKTARIMI), KONVEKSIYON (VUCUT ETRAFINDAKI HAVANIN DIREK ISITILMASI) ILE VE NEM DE FAZLA ISE BUHARLASMA VE TERLEME ILE FAZLA ISI UZAKLASTIRILIR. ISI URETIMI ISE VUCUT METABOLIZMASI, TIROID HORMONLARI, KAS AKTIVITESI VE ADRENALIN GIBI HORMONLARIN ETKIN OLDUGU SEMPATIK SISTEM TARAFINDAN YAPILIR.

CEVRE ISISI, VUCUT ISISININ UZERINE CIKTIGINDA VUCUT ISISINI DUSUREN MEKANIZMALARDAN KONDUKSIYON VE RADYASYON TERS ETKI GOSTEREREK VUCUT SICAKLIGINI DAHA DA ARTTIRIRLAR. SOGUTUCU ETKI GOSTEREN SADECE BUHARLASMA KALIR. ORTAM NEMININ ARTMASI VE KONVEKSIYON ICIN GEREKLI HAVA AKIMININ OLMAMASI ILE DE BUHARLASMANIN ETKINLIGI AZALIR.

BEYINDEKI ISI MERKEZI, BAZAL METABOLIZMA, TER BEZLERI VE KAN DOLASIMINA ETKI EDEREK VUCUT ISISINI BELLI SINIRLARDA TUTMAYA CALISIR.

VUCUT ISISININ DAVRANISSAL KONTROLU DE EN AZ DIGER MEKANIZMALAR KADAR ETKILIDIR. COK SICAK HAVALARDA GOLGEDE KALMAK, KIYAFETLERINI AYARLAMAK, AKTIVITEYI DUZENLEMEK GIBI.

 

 

ISI KONTROL MEKANIZMALARININ COCUKLARDA DAHA KOLAY BOZULABILMESI, VUCUT SIVI ORANININ ERISKINDEN YUKSEK OLMASI NEDENI ILE KAYIPLARA DAHA DUYARLI OLMALARI VE OZELLIKLE YENIDOGANLARDA BEYIN ISI KONTROL MEKANIZMALARININ GELISIMINI TAMAMLAMAMIS OLMASI NEDENI ILE COCUKLAR GUNES CARPMASINA COK DAHA DUYARLILAR.

COK YUKSEK SICAKLIKLARDA FAZLA ISININ UZAKLASTIRILAMAMASI SONUCU VUCUT ISISININ TEHLIKELI SINIRLARA GELMESIYLE SICAK CARPMASI MEYDANA GELIR. BU DURUMDA REKTAL ISI OLCUMU COK DAHA GUVENILIRDIR. SICAK CARPMASI CIDDI BIR DURUMDUR. HEMEN TEDAVI EDILMEZSE KISININ OLUMUNE YOL ACABILIR. BU NEDENLE TANINMASI VE TEDAVI GIRISIMLERININ BILINMESI HAYATI ONEM TASIR.

 

KLASIK OLARAK 41 C UZERINDE VUCUT SICAKLIKLARI VE SICAK-KURU CILT GORULUR. MERKEZI SINIR SISTEMI CALISMA PROBLEMINE GORE PEMBELIK YA DA SOLUKLUK OLABILIR. GENELLIKLE SICAK CARPMASINDAN ONCE TERLEME KESILMISTIR.

UYARICI BULGULAR OLUM KORKUSU, AJITASYON, BAS DONMESI, HALSIZLIK, ZIHIN KARMASASI, ANLAMSIZ MUTLU DUYGU DURUM, BAS AGRISI, BULANTI, DENGESIZLIK VE MUCADELE CABALARI OLABILIR. HEMEN TEDAVI BASLAMAZSA IDRAR-KAKA KACIRMA, KASILMALAR, HAVALE, SUUR BULANIKLIGI, GOZ BEBEGI DEGISIKLIKLERI, FELC VE KOMA GELISEBILIR. VUCUT ISISININ DUSURULMESI ILE BIRLIKTE GENELLIKLE BILINC HIZLI BIR SEKILDE DUZELSE DE BAZEN 24 SAATTE UZUN SUREN KOMA GELISEBILIR. BEYNIN ETKILENMESI, SICAK CARPMASININ SURESI, VUCUT ISISININ DUZEYI VE KAN DOLASIMININ DURUMUNA BAGLIDIR.

 

* YAPIN:

- SIZ COCUGUNUZUN VUCUDUNU SOGUTMAYA BASLARKEN BIRI YA DA BIRILERININ AMBULANS CAGIRDIGINDAN EMIN OLUN.

- COCUGUNUZU IC ORTAMA YA DA GOLGEYE TASIYIN.

- YATIRIP AYAKLARINI BASINDAN YUKSEK BIR YERE KOYUN.

- HEMEN KIYAFETLERINI CIKARTIN.

- SOGUK SUYLA VUCUDUNU YIKAYIN: HORTUMLA SU TUTARAK, KUVETE SOGUK SU DOLDURARAK, SUNGERLE SILEREK, DUSUN ALTINA SOKARAK

- DUSUK NEMLI BIR ORTAMDA ISLAK-SOGUK BIR CARSAFA SARIN

- KLIMA, BULAMAZSANIZ VANTILATOR CALISTIRIN

- BILINCI ACIK ISE SOGUK ICECEKLER ( 15 DAKIKADA BIR 250 ML KADAR) VE TUZLU YIYECEKLER VERILMELIDIR. DOMATES SUYU GIBI BIR MIKTAR TUZ ICEREN ICECEKLER SIVI KAYBININ YERINE KONMASI ICIN IDEALDIR. TUZ KAYBI YERINE KONANA KADAR SADECE SU GIBI HIPOTONIK YANI TUZDAN FAKIR SIVILARIN VERILMESI, VUCUT TUZ ORANININ DAHA DA DUSUP BILINCIN KAPANMASINA NEDEN OLABILIR.

- GUNES CARPMASI BULGULARINDAN BIR YA DA BIR KACININ VARLIGI HALINDE

 

*YAPMAYIN:

- BILINCINDEN EMIN DEGILSENIZ ICMEK ICIN BIR SEYLER VERMEYIN. ICTIGI SIVININ ASPIRASYONUNA YANI CIGERLERINE KACISINA NEDEN OLABILIRSINIZ.

- HAVALE GECIRME DURUMUNDA KILITLENMIS AGZI ACMAK YA DA DILI CIKARTMAK ICIN COCUGUN AGZINA KASIK YA DA BASKA BIR CISIM SOKMAYIN. BASINI YANA CEVIRMEK HAVA YOLUNU ACIK TUTMAK ICIN YETERLIDIR.

 

 

 

HASTALIGIN CIDDIYETINI KALP-DOLASIM SISTEMININ ETKILENME ORANI BELIRLER. PEMBE BIR CILT, NORMAL KALP ATISI VE TANSIYON OLMASI DURUMUNDA KALP HIZININ IZLENEREK SOGUTMA ISLEMI YETERLI OLABILIR. SOGUK SIVILARIN KULLANILMASI, ISIYI DUSURMEYI HIZLANDIRMASINA RAGMEN, ZATEN STRESE GIRMIS OLAN KALP KASI UZERINDE ARITMI RISKINI ARTTIRABILIR.

VUCUT SICAKLIGININ MUMKUN OLAN EN HIZLI SEKILDE 38,5 C CIVARINA DUSURULMESI AMACLANIR. ANCAK ATES DUSURUCU ILACLARIN BU ATES ICIN FAYDASI YOKTUR. SUYLA DOLDURULMUS KUVET YA DA KLIMA/VANTILATOR ESINTISI ALTINDA DUS ALDIRMAK-SU PUSKURTMEK EN ETKILI YONTEMDIR. BOYUN, KOLTUK ALTI VE KASIKLARA BUZ TORBALARI KONABILIR. BU AGRESIF YAKLASIMLAR VUCUT SICAKLIGI 38.5 CIVARINA DUSURULDUGUNDE SONLANDIRILIR. EN KISA ZAMANDA BIR SAGLIK KURULUSUNA BASVURULMALI HATTA MUMKUNSE ATESIN DUZENLI TAKIPLER YAPILARAK VE KALP-DOLASIM SISTEMI DESTEKLENEREK DUSURULMESI SAGLANMALIDIR.

SOLUK CILT, CARPINTI VE DUSUK TANSIYONU OLAN COCUKLAR ISE KALP YETMEZLIGINE GIRMISTIR VE COK CIDDI SONUCLARLA KARSILASMA RISKLERI VAR DEMEKTIR. SICAK CARPMASI, OZELLIKLE TANSIYONU DUSUK OLAN COCUKLARDA BOBREK YETMEZLIGI RISKINI DE TASIR.

HASTANEDE SIVI GEREKIRSE ELEKTROLIT TAKVIYESI YAPILACAKTIR.

 

     * YAZIN ILK SICAK DALGALARINDA VUCUDUNUN ISI DEGISIKLIGINE ALISMASININ 8-10 GUN ALACAGINI UNUTMAYIN. BU SURE ICINDE KISA SURELERDEN BASLAYIP GIDEREK ARTAN SURELERDE DISARIDA KALARAK ADAPTASYONUNU KOLAYLASTIRIN.

* SICAK HAVANIN VUCUT SIVI DENGESI BOZUK OLDUGU TAKTIRDE COK DAHA TEHLIKELI OLDUGUNU UNUTMAYIN. SUSAMIS BIR VUCUT ASLINDA DEHIDRATE KALMISTIR. COCUGUNUZUN BOL SIVI ALDIGINDAN EMIN OLUN.

* IDRAR RENGI COCUGUNUZA SIVI ICIRMEK ICIN BIR GOSTERGE OLABILIR. KOYU IDRAR, YETERSIZ SIVI ALIMININ BULGUSUDUR.

* COCUGUNUZUN ARA ARA GOLGE VE SU MOLALARI VERMESINI SAGLAYIN.

* COCUGUNUZA INCECIK-PAMUKLU BIR YAZ GIYSISI GIYDIRIN, TERLEMEYLE ISLANIRSA DEGISTIRIN.

 

- COCUGUNUZU CAMI ACMIS DA OLSANIZ ARABANIN ICINDE YALNIZ BIRAKMAYIN.

-ASIRI TUZ TAKVIYESINDEN / TUZ TABLETLERINDEN KACININ. MIDE BOSALMASINI YAVASLATIR VE SIVI EMILIMINI GECIKTIRIRLER.

- BEBEKLERI SICAK HAVALARDA BATTANIYEYE SARMAK YA DA FAZLADAN GIYDIRMEKTEN KACININ.

- HAVA SICAKLIGI 28 C UZERINDE, HELE DE NEM ORANI YUKSEK ISE COCUGUNUZUN UZUN SUREN YA DA CIDDI EFOR GEREKTIREN SPOR AKTIVITELERI YAPMASINA IZIN VERMEYIN.

- HERHANGI BIR NEDENLE ATESLENEN COCUGUNUZU SICAK HAVALARDA DISARI CIKARTMAYIN.